Rehber

Gözlük reçetesi nasıl okunur? Sfer, silindir, aks ve PD

Elinizdeki kâğıtta kısaltmalar, artı eksi işaretleri ve virgüllü sayılar var; büyük ihtimalle kimse oturup anlatmadı. Bu yazıda her satırı sırayla açıklıyoruz: hangi değer ne işe yarar, hangisi eksikse gözlük yapılamaz.

Son güncelleme: 2026-09-20 Smile Optik · Alman Ustalığında Optisyeniniz

Elinizdeki kâğıt tam olarak nedir?

Numara bilgisi üç ayrı kâğıtta karşınıza çıkabilir: göz hekiminin yazdığı reçete, optisyenin gözlüğü teslim ederken verdiği numara kartı ya da ölçüm cihazından çıkan fiş benzeri çıktı.

Bu üçü aynı şey değildir. Cihaz çıktısı — yani otorefraktometre sonucu — bir başlangıç ölçümüdür, son numara değildir. Cihaz gözün kırma kusurunu tahmin eder; gerçekte hangi camla rahat ettiğiniz ancak deneme camlarıyla, siz bakarken anlaşılır. Bu yüzden sadece çıktıya bakarak gözlük yaptırmak doğru bir yol değildir.

Numara kartını saklayın. Yıllar sonra gözlüğünüz kırıldığında ya da başka bir şehirde yedek gözlük yaptırmanız gerektiğinde işinizi gören kâğıt odur.

Önce satırlar: sağ göz, sol göz

Hemen her reçetenin düzeni aynıdır. Solda gözlerin satırı, üstte değerlerin sütunu bulunur.

R, Sağ ya da OD — sağ gözünüz.
L, Sol ya da OS — sol gözünüz.
Uzak ve Yakın — birçok reçetede iki ayrı blok vardır; her birinin kendi değerleri olur.

Gayet normal: İki gözün numarası neredeyse hiçbir zaman birebir aynı olmaz. Önemli olan satırların karışmaması; ters takılmış bir camı ilk günden anlarsınız.

Sfer (SPH): miyop mu, hipermetrop mu?

Sfer ana değerdir. Diyoptri cinsinden, genelde 0.25'lik basamaklarla yazılır ve önünde daima bir işaret bulunur.

Eksi (−) — miyopsunuz: yakını rahat görür, uzakta bulanıklaşırsınız.
Artı (+) — hipermetropsunuz: uzak genelde daha nettir, yakın çalışmada göz zorlanır.

Orada 0.00 ya da bir çizgi varsa: O gözün sferde düzeltmeye ihtiyacı yok demektir. Ama satır boş kalmaz; silindir ve aks yine yazılı olabilir.

Silindir (CYL) ve aks (AX): astigmat

Bu iki değer birbirinden ayrılmaz. Silindir, korneanın düzgün yuvarlak biçimden ne kadar saptığını; aks ise bu sapmanın hangi yönde olduğunu söyler. Aks 0 ile 180 arasında bir derecedir.

Astigmatınız yoksa bu alan boş kalır ya da 0.00 yazar; o zaman aksın da bir anlamı olmaz.

Kafa karıştıran bir ayrıntı var: Aynı numara hem artı hem eksi silindirle yazılabilir. Bu yüzden iki farklı reçete ilk bakışta bambaşka görünüp aslında aynı camı tarif edebilir. Bu dönüşümü optisyen yapar, sizin hesaplamanız gerekmez.

Eksik değer sorun çıkarır: Aks olmadan silindir kullanılamaz, silindir olmadan aksın anlamı yoktur. Biri eksikse gözlük yapılmadan önce ölçüm gerekir.

Adisyon (ADD): kırklı yaşlardan sonra eklenen değer

40 ile 50 yaş arasında bir yerde göz, uzaktan yakına hızlı geçiş yeteneğini yavaş yavaş kaybeder. Hastalık değildir, herkeste olur — adisyon tam olarak bunun için vardır.

Adisyon her zaman artı değerdir ve uzak numarasının üstüne eklenir. Reçetede ADD, „adisyon" ya da ayrı bir „yakın" satırı olarak geçer. Genellikle iki göz için de aynıdır.

Ancak adisyonun yazılı olması tek başına progresif gözlük demek değildir. O camın rahat edip etmeyeceği, cam tasarımına ve görüş bölgelerinin gözbebeğinizin tam karşısına oturmasına bağlıdır. Kâğıttaki rakam, çerçeveyle yapılan ölçümün yerini tutmaz.

PD (pupil mesafesi): en sık eksik kalan değer

PD, iki gözbebeği arasındaki mesafedir ve milimetreyle yazılır. Kimi reçetede tek sayı olarak (örneğin 63), kimisinde iki göz için ayrı ayrı (32/31) bulunur; çünkü yüzler tam simetrik değildir.

PD'nin çoğu reçetede yazmamasının masum bir sebebi var: Bu değer göz muayenesine değil, gözlüğün yüze uyarlanmasına aittir. Ölçmek birkaç dakika sürer.

Progresif ve ofis camlarında yalnızca PD yetmez. Orada ayrıca yükseklik ölçülür; hem de seçtiğiniz çerçeve yüzünüzdeyken. Bu yüzden bu camlar hiçbir zaman sadece kâğıda bakılarak hazırlanmaz.

Prizma, baz ve diğer kısaltmalar

Bazı reçetelerde fazladan satırlar görürsünüz. Her biri gözlük kullananların küçük bir bölümünü ilgilendirir ama o kişiler için belirleyicidir:

Prizma (pr, Δ) ve baz (B) — iki gözün birlikte çalışması için camda yapılan yönlendirme. Yeni gözlükte atlanırsa ilk günden rahatsızlık verir.
HSA — camın arka yüzü ile göz arasındaki mesafe. Yüksek numaralarda farkı hissedilir.
Cam adı, indis ve kaplama — hangi camın kullanıldığı, ne kadar ince olduğu ve üzerinde hangi kaplamaların bulunduğu.

Sonradan en çok işinize yarayacak satır bu: Üretici, cam tipi, kırılma indisi ve kaplama yazılı değilse çerçevenizde gerçekte ne olduğunu kimse kanıtlayamaz. Faturada ayrı ayrı yazılmasını isteyin — bizde de, başka yerde de.

Reçete ne kadar eski olabilir — ve neyi göstermez?

Kaba bir ölçü olarak: bir iki yıldan eski değerler yeni gözlük yaptırmadan önce kontrol edilmelidir. Akşamları görüşünüz düştüyse, okurken gözlerinizi kısıyorsanız ya da direksiyonda başınız ağrıyorsa tarihin bir önemi yok; ölçüm hemen yapılmalı.

Bir de açıkça söylemeyi tercih ettiğimiz bir nokta var: Reçete, göz sağlığı muayenesi değildir. Yalnızca gözünüzün ışığı nasıl kırdığını anlatır. Göz tansiyonu, retina ve kornea göz hekiminin alanıdır. Yeni bir gözlükle iyi görüyor olmanız, bu kontrolün yerine geçmez.

Sık Sorulan Sorular

Reçetemdeki eksi işareti ne anlama geliyor?

Sferin önündeki eksi miyopluğu gösterir: uzak bulanık, yakın nettir. Artı ise hipermetropluğu gösterir; bu durumda özellikle yakın çalışmada göz zorlanır. Sayı büyüdükçe düzeltme gücü artar.

Reçeteyle doğrudan gözlük yaptırabilir miyim?

Tek odaklı camlarda genellikle evet; sfer, silindir, aks ve PD eksiksizse ve değerler çok eski değilse. Progresif ve ofis camlarında ayrıca seçilen çerçeveyle yüz üzerinde ölçüm yapılır, çünkü görüş bölgelerinin gözbebeğinin tam karşısına gelmesi gerekir.

Reçetemde PD yazmıyor, sorun olur mu?

Hayır. PD göz muayenesinin değil, gözlüğün yüze uyarlanmasının bir parçasıdır; bu yüzden çoğu reçetede bulunmaz. Mağazada birkaç dakikada ölçülür.

Lens numaram ile gözlük numaram aynı mı?

Hayır. Kontakt lens doğrudan gözün üzerinde, gözlük camı ise birkaç milimetre önünde durur; bu yüzden özellikle yüksek numaralarda değerler farklılaşır. Ayrıca lens kutusunda eğrilik yarıçapı ve çap gibi gözlükte kullanılmayan bilgiler bulunur. Lens kutusu reçetenin yerini tutmaz.

Reçetem kayboldu, ne yapabilirim?

En az bir camı sağlam kaldıysa numara mevcut gözlüğünüzden okunabilir; ya da yeniden ölçüm yapılır. Gözlüğü yaptırdığınız yer de kayıtlarından numaranızı çoğunlukla söyleyebilir.

Numaram her yıl değişir mi?

Şart değil. Bazı kişilerde yıllarca sabit kalır, bazılarında daha hızlı değişir; çocuklukta ve kırklı yaşlardan sonra değişim daha sık görülür. Görüşünüzde bir fark hissediyorsanız takvimi beklemeden ölçüm yaptırın.

Diğer rehberler

Gelmeden Önce

Reçetenizi okuyamıyor musunuz?

Fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin; hangi değerin ne anlama geldiğini ve eksik bir şey olup olmadığını söyleyelim.

İletişim WhatsApp